Gembarzewski Jan Kanty, syn Józefa, majora art. w. k., i Salomei ze Zdziechowskich, wybitny artylerzysta czasów stanisławowskich. Począwszy od kanoniera 17 VII 1754, awansował stopniowo, jako major dowodził całą artylerią w twierdzy Kamieńcu Podolskim, tam wiek życia spędziwszy. W r. 1789 spisał dokładny inwentarz cekhauzu kamienieckiego. W r. 1788 pojedynkował się z rękodajnym ks. metrop. Smogorzewskiego, Janem Duklanem Ochockim, i zranił go, co tenże Ochocki kłamliwie opisał w swoich pamiętnikach. W wojnie z Rosją 1792 r., wobec nieudolności nominalnego komendanta artylerii, gen. Stan. Potockiego, sam dowodził całą artylerią głównej armii; po bitwie pod Zieleńcami otrzymał virtuti militari w pierwszym nadaniu po jego ustanowieniu; dowodził także artylerią w bitwie pod Dubienką. Dalsze jego losy nie znane, przypuszczalnie poległ lub, wcielony w r. 1793 do armii rosyjskiej, niebawem zmarł.

Rkp. Bibl. Czart. nr 2654; Inser. rad. w Arch. Gł.; »Tyg. Il.«, nr 33, z r. 1930; Arch. Gł. ks. wojsk. 258, s. 71; Bibl. Ord. Zamoysk. nr 1232–33 i n.; Skałkowski A. M., Ks. Józef, s. 97.

Stefan Pomarański